CYPR

(Republika Cypryjska)

Stolica: Nikozja (Lefkosia)
Waluta: euro (EUR)
Języki urzędowe: grecki, turecki
Inne języki: angielski

PRZEPISY WJAZDOWE. Obywatele polscy korzystają z prawa do swobodnego przepływu osób w ramach Unii Europej­skiej/Euro­pejskiego Obszaru Gospodarczego. Dokumentem podróży uprawniającym do bezwizowego wjazdu i pobytu (niezależnie od jego celu) na terytorium Republiki Cypru do 90 dni jest pasz­port bądź dowód osobisty. Przed wy­jazdem należy się upewnić, czy dokument jest w wystarczająco dobrym stanie technicznym i pozwala na stwierdzenie tożsamości (szczególną uwagę należy zwrócić na aktualność zdjęcia). Ograniczenia swobodnego prze­miesz­czania się i pobytu mogą mieć miejsce jedynie w przy­padkach zagrażających polityce bezpieczeństwa państwa i zdro­wiu publicznemu.

Granice Republiki Cypryjskiej można przekraczać wyłącznie przez przejścia graniczne na lotniskach w Larnace i Pafos oraz morskie w Larnace, Limassol i Pafos. Zabroniony jest wjazd i wy­jazd z Cypru przez porty morskie i lotnicze w części wyspy zajętej przez Turcję. Granicę (formalnie jest to tzw. strefa bufo­rowa) z częścią wyspy zajętą przez Turcję można przekroczyć tylko od strony greckiej, w wyznaczonych punktach kontrol­nych: Le­dra Palace w Nikozji, Agios Dometios w Nikozji, Strovilia, Perga­mos, Astromeritis-Zodia. Główny punkt kon­trolny, Ledra Palace w Ni­kozji, jest przeznaczony tylko dla pieszych. W innych punktach możliwe jest przekraczanie granicy pieszo i samochodem.

Od 30 kwietnia 2006 r. w przypadku pobytu nie prze­kracza­jącego trzech miesięcy oby­watele UE uzyskują prawo pobytu w innym państwie członkowskim bez żadnych dodatkowych warunków i formalności, poza koniecznością posiadania waż­nego dowodu tożsamości lub paszportu. Prawo swobodnego przemieszczania się i pobytu uzyska też członek rodziny obywatela UE nie mający unijnego obywatelstwa, niezależnie od jego przynależności pań­stwowej. Dodatkowe informacje w wersji elektronicznej są dostępne na stronie internetowej MSZ: www.msz.gov.pl w dziale Informa­cje konsularne – „Informacje dla obywateli polskich wyjeżdżających do innych krajów Unii Europejskiej”.

Pobyt powyżej 90 dni. Prawo pobytu na okres przekraczający trzy miesiące uzyskują obywatele UE:
•   zatrudnieni lub prowadzący działalność gospodarczą w gosz­czącym państwie członkowskim;
•   mający wystarczające środki na utrzymanie siebie i członków swojej rodziny, aby nie stanowić podczas pobytu obciążenia dla systemu pomocy społecznej goszczącego państwa człon­kowskiego, oraz mający pełne ubezpieczenie zdrowotne;
•   przybyli do goszczącego państwa członkowskiego w celu pod­jęcia nauki, w tym szkolenia zawodowego, oraz mający pełne ubezpieczenie zdrowotne i środki finansowe na utrzymanie.

W przypadku takiego pobytu po 30 kwietnia 2006 r. państwa członkowskie mogą wymagać od obywateli UE jedynie zareje­strowania się w urzędzie właściwym dla miejsca pobytu i uzys­kania dowodu zarejestrowania się.

Osoby przybywające na Cypr w celach turystycznych w przypad­ku prze­dłu­żenia pobytu ponad 90 dni muszą zgłosić się przed upływem tego terminu do biura imigracyjnego (z paszportem lub dowodem osobi­stym), by uzyskać pozwolenie na dalsze przebywanie na Cyprze.

Osoby zamierzające podjąć pracę powinny dopilnować, aby:
•   w ciągu 8 dni po przybyciu dokonać rejestracji w biurze imi­gracyjnym lub na najbliższym posterunku policji (nadany zo­stanie tzw. nr ARC – podstawa do otrzymania numeru ubez­pieczenia socjalnego);
•   po znalezieniu pracy i podpisaniu umowy o pracę praco­dawca przesłał umowę do odpowiedniego departamentu Ministerstwa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, gdzie jest ona rejestrowana;
•   przed upływem 3 miesięcy złożyć w biurze imigracyjnym po­danie o pozwolenie na pobyt związany z pracą, przed­kładając paszport lub dowód osobisty, 4 zdjęcia oraz umowę o pracę (urząd imigracyjny wydaje pozwolenie na 5 lat).

Osoby zainteresowane podjęciem własnej działalności gospo­dar­czej muszą zgłosić to odpowiedniej komórce Ministerstwa Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oraz zwrócić się do Depar­tamentu Ubezpieczeń Społecznych Ministerstwa z wnioskiem o nadanie odpowiedniego numeru ubezpieczenia społecznego. Minister­stwo udziela formalnej zgody na prowadzenie dzia­łalności w ramach samozatrudnienia na 5 lat (w przypadku kontynuacji działalności zgoda będzie przedłużana auto­matycznie).

PRZEPISY CELNE. Zgodne z normą unijną. Dopuszczalny jest wwóz i wywóz waluty bez ograniczeń, pod warunkiem za­dekla­rowania jej na przejściu granicznym. Do kwoty 12 tys. EUR wystarczy wyciąg z banku, powyżej tej sumy potrzebne jest specjalne pozwolenie tego banku. Na terytorium Republiki Cy­p­ryj­skiej nie można wwozić produktów mlecznych i mięsa. Poza tym nie ma szcze­gólnych restrykcji celnych, które odbiegałyby od powszechnie przyjętych standardów. Uwaga: Towary kupione na północy (po stronie tureckiej) mogą być skonfiskowane. Wartość zakupów dokonanych w północnej części wyspy nie może przekraczać 135 EUR, nie wol­no przywozić stamtąd produktów wyprodukowanych przez firmy tureckie, maksymalnie można mieć ze sobą 1 l alkoholu i 2 paczki papierosów (40 szt.).

PRZEPISY PRAWNE. 20 października 2006 r. weszła w życie nowelizacja cypryjskiego kodeksu karnego, zgodnie z którą ko­rzystanie z nieruchomości i rozporządzanie nimi bez zgody właściciela stanowi przestępstwo i jest zagrożone karą pozba­wienia wolności do lat 7. Nowelizacja ta służy ochronie prawa własności Greków cypryjskich, którzy po 1974 r. zostali wysied­leni z północnej części Cypru i zmuszeni do pozo­stawienia tam nieruchomości. Sprzedaż nieruchomości osobom trzecim niejed­no­krotnie powoduje niemożność zwrócenia jej prawowitym właścicielom. Nieruchomości sprzedawane są przeważnie oby­watelom innych państw, którzy często nie są świadomi naruszania prawa własności Greków cypryjskich ani faktu, że zgodnie ze wspomnianą nowelizacją kodeksu karnego domniemanie dobrej wiary nie chroni nabywcy przed odpo­wiedzialnością karną. Także pobyt turystyczny w hotelach, które przed 1974 r. należały do Greków cypryjskich, może zostać uznany za korzystanie z nie­ruchomości bez zgody właściciela. Przed dokonaniem rezerwacji w hotelu znajdu­jącym się w północnej części Cypru należy spraw­dzić stan prawny tego hotelu. Lista hoteli znaj­dujących się w północnej części wyspy wraz z wyszczególnieniem narodo­wo­ści ich właś­cicieli znajduje się na stronie internetowej Minis­ter­stwa Spraw Zagranicznych Republiki Cypryjskiej: www.mfa.gov.cy (The Cyprus Question – Greek Cypriot Properties – Ownership status of hotels…). Jeżeli podana jest tam informacja, że hotel należy do Greka cypryjskiego (G/C), oznacza to, że zgodnie z prawem cypryjskim hotel ten funkcjonuje nielegalnie (bez zgody właściciela), a osoba, która decyduje się na pobyt w tym hotelu, popełnia prze­stępstwo. W północnej części Cypru legalnie można zatrzymywać się jedynie w hotelach będących własnością Turków cypryjskich.

MELDUNEK. Nie ma obowiązku meldunkowego przy pobytach do 3 miesięcy (turyści). Osoby, które zamierzają na Cyprze szukać zatrudnienia i podjąć pracę, obowiązane są w ciągu 8 dni zarejestrować się w Biurze Imigracyjnym (Immigration Office).

UBEZPIECZENIE. Indywidualne ubezpieczenie nie jest obo­wiązkowe, jednakże wskazane jest wykupienie pakietu ubez­piecze­niowego, szczególnie od następstw nieszczęśli­wych wypadków i kosztów leczenia (poza EKUZ).

SZCZEPIENIA, SŁUŻBA ZDROWIA. Na Cyprze nie występują zagrożenia sanitarno-epidemiologiczne, nie wymaga się szcze­pień ochronnych. Generalnie leczenie jest odpłatne i kosz­towne. Opłata za pobyt w szpitalu państwowym wynosi od 73 EUR dziennie, a w prywat­nej klinice od 86 EUR (plus koszty leczenia i minimum 20 EUR za każdą konsultację lekarską). Wizyta u lekarza specjalisty kosz­tuje od 20 EUR w sektorze państwowym i od 35 EUR w sekto­rze prywatnym. Jedynie w nagłych wypad­kach udzielenie przez szpital niezbędnej pomocy jest bezpłatne. Należy jednak pamiętać, aby zawsze mieć ze sobą Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ), która umożliwia obywatelom Unii Europejskiej ko­rzystanie z opieki medycznej w innych krajach członkowskich. Aby ją otrzymać, należy zgłosić się do najbliższego oddziału NFZ (szczegółowe informacje nt. EKUZ zamieszczo­ne są na stronach internetowych NFZ: www.nfz.gov.pl). Karta uprawnia tylko do korzystania z podsta­wowych usług medycz­nych, dla­tego wyjeżdżającym za granicę zaleca się wykupienie dodatkowych ubezpieczeń, które w razie konieczności pokryją koszty leczenia w szerszym zakresie, jak również koszty opieki medycznej w prywatnych szpitalach i klinikach. Dodatkowe ubezpieczenie jest również istotne w razie zgonu (EKUZ nie obejmuje kosztów sprowadzenia ciała lub prochów zmarłego do Polski). Po przedstawieniu EKUZ moż­na skorzystać ze świadczeń lekarzy pracujących w państwowych szpitalach lub ośrodkach zdrowia. Leczenie specjalistyczne i szpi­talne wymaga skierowania. W nagłych przypadkach można zgła­szać się bezpośrednio do szpitali. Wizyta u lekarza lub stomatologa wiąże się ze zryczałtowaną opłatą (2 EUR). Opłacie podlega także transport sanitarny na terytorium Cypru. Koszty specjali­stycznego transportu medycznego do Polski w przypadku braku stosownego indywidualnego ubezpieczenia pokrywa pacjent lub jego rodzina. Do wystawienia recepty objętej refun­dacją upraw­niony jest lekarz działający w ramach państwowej służby zdro­wia (receptę należy przedstawić w państwowej aptece razem z EKUZ). Aby otrzymać refundację kosztów leczenia poniesionych w państwowych placówkach na terytorium Cypru, trzeba przedłożyć oryginały rachunków i dowody zapła­ty. Lecze­nie w prywatnych zakładach opieki zdrowotnej jest odpłatne, z wyjątkiem sytuacji, kiedy pacjent zostanie skiero­wany przez państwową służbę zdrowia na zabiegi, których nie może ona wykonać. Koszty leczenia prywatnego nie podlegają refundacji. W razie wątpliwości niezbędne informacje można uzyskać w Mi­nisterstwie Zdrowia: Ministry of Health, Markou Drakou 10, 1448 Pallouriotissa Nicosia, Cyprus, tel. (00357) 22 400 115, faks (00357) 22 305 781, e-mail: Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć. .

INFORMACJE DLA KIEROWCÓW. Niezbędne jest ważne pra­wo jazdy. Samochód może wypożyczyć osoba, która ukończyła 21 lat. Opłata za wynajęcie samochodu wraz z ubezpieczeniem zależy od klasy pojazdu i wynosi minimum 25 EUR dziennie. Ubezpieczenie samochodu nie rozciąga się na północną część Cypru (wymagane jest wykupienie nowego ubezpieczenia). Na Cyprze obowiązuje ruch lewostronny. Podczas jazdy nie wol­no używać telefonów komórkowych. Ilość alkoholu we krwi kierowcy nie może przekraczać 22 miligramów. Dopuszczalna prędkość na terenie zabudowanym wynosi 50 km/godz., na dro­gach szybkiego ruchu – 100 km/godz., na pozostałych drogach – w zależności od znaków drogowych. Mandaty: za przekroczenie prędkości – 2 EUR za każdy km/godz. ponad limit; za prze­jechanie na czerwonym świetle – 86 EUR; za przekroczenie białej linii na czerwonym świetle w miejscu, gdzie zainstalowane są kamery – 25 EUR; za rozmowę przez telefon komórkowy w czasie jazdy – 86 EUR; za przejechanie przez przejście dla pieszych, gdy przebywa na nim pieszy – 86 EUR.

PODRÓŻOWANIE PO KRAJU. Sieć komunikacji miejskiej i mię­dzymiastowej nie jest zbyt rozbudowana. W miejsco­wościach nadmorskich kursują autobusy, a przystanki z reguły znajdują się w pobliżu zabytków i hoteli; połączenia między­miastowe ograni­czają się do kilku autobusów dziennie, kursu­jących głównie między pięcioma miejscowościami: Nikozją, Larnaką, Limassol, Pafos i Aja Napą. Lukę w komunikacji wypełniają tzw. service taxi (np. Travel Express), czyli taksówki zbiorowe. Są one stosun­kowo tanie i szybkie.

BEZPIECZEŃSTWO. Zagrożenie przestępczością pospolitą na Cyprze jest niewielkie, coraz częstsze są jednak kradzieże kie­szon­kowe. Mieszkańcy są przyjaźnie nastawieni do cudzo­ziemców, zwłaszcza do turystów.

OBYCZAJE. Nie obowiązują tu szczególne normy prawne ani zwy­cza­jowe, które mogłyby prowadzić do konfliktów. Należy jednak pamiętać o odpowiednim ubraniu przy zwiedzaniu świątyń – ramio­na i kolana muszą być zakryte. W wielu świątyniach można wypo­życzyć na czas zwiedzania spodnie lub chusty. Może się zdarzyć, że nieodpowiednio ubrana osoba nie zostanie wpuszczona.

PRZYDATNE INFORMACJE:

•   Od 1 stycznia 2008 r. na Cyprze obowiązującą walutą jest euro, które zastąpiło funta cypryjskiego (w obiegu do 31 stycznia 2008 r. – po tym terminie funt cypryjski będzie wymieniany na euro bez prowizji w Banku Centralnym do 31 grudnia 2009 r.). Ostateczny termin wymiany banknotów (funtów cypryjskich) został ustalony na 31 grudnia 2017 r. Walutę można wymienić także w każdym banku (czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 8.30–12.30), w więk­szości hoteli oraz w punktach wymiany na lotniskach i w por­tach (otwar­te całą dobę). Sieć banków jest dobrze rozbu­dowana – nie ma problemów z pobieraniem waluty z banko­matów. Należy pamiętać, że na Cyprze nie ma możli­wości wymiany złotych polskich na inną walutę.

•   Na Cyprze zwyczajem jest późne spożywanie obiadu-kolacji – wieczorem restauracje czynne są w większości przy­padków od godz. 20.00.

•   Urzędy państwowe, w tym poczta, otwarte są tylko do godz. 12.30.

•   We środy po południu nieczynne są sklepy; wyjątek stanowią sklepy znajdujące się bezpośrednio przy linii brzegowej.

•   Zabroniony jest wstęp na teren brytyjskich baz wojskowych oraz fotografowanie terenów i urządzeń wojskowych ozna­czonych znakami zakazu.

•   Telefony dyżurne: policja, pogotowie ratunkowe, straż pożarna – 112 lub 199.